Ορολογία και αρμοδιότητες

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός ασκείται από ειδικούς με διάφορες ονομασίες σε επιμέρους εργασιακούς χώρους όπως, σύμβουλοι επαγγελματικού προσανατολισμού, σύμβουλοι σταδιοδρομίας ή καριέρας, σύμβουλοι εργασίας ή εργασιακοί σύμβουλοι, σύμβουλοι απασχόλησης, υπεύθυνοι ή καθηγητές προσανατολισμού, ειδικοί επαγγελματικής πληροφόρησης. Η πλέον συνήθης ονομασία στη χώρα μας είναι «σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού», αν και διεθνώς περισσότερο συναντάται ο όρος «σύμβουλος σταδιοδρομίας» (career counselor). Από τη μελέτη του ΕΚΕΠ, προτείνεται και ο «λειτουργός συμβουλευτικής – προσανατολισμού ή λειτουργός συμβουλευτικής και επαγγελματικού προσανατολισμού». Ένας εναλλακτικός σύγχρονος όρος είναι επίσης «σύμβουλος ανάπτυξης σταδιοδρομίας» ή «λειτουργός ανάπτυξης σταδιοδρομίας».

Γεγονός είναι ότι η εξαντλητική εμμονή και αντιπαράθεση για διάφορους όρους που εκφράζουν επιτυχέστερα ή όχι το θεσμό, αφορά περισσότερο τους θεωρητικούς του κλάδου, ενώ εμπεριέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει σύγχυση, και μη αναγνώρισή τους από το ευρύ κοινό. Κατά συνέπεια, στο μέλλον θα φανεί κατά πόσο η θεωρούμενη ως άνω πρόταση της μελέτης του ΕΚΕΠ, ή όποια άλλη, θα επικρατήσει, γεγονός που δεν αποτελεί βέβαια και το μείζον πρόβλημα του υπό συζήτηση θέματος Για τους λόγους αυτούς, παρ’ όλες τις όποιες ενστάσεις, στην παρούσα εργασία διατηρούμε, όπως επανειλλημένα τονίστηκε, ως κεντρικό σημείο αναφοράς, τον όρο «σύμβουλος επαγγελματικού προσανατολισμού», με εναλλακτικό όρο, αν και όχι απόλυτα ταυτόσημο από θεωρητική άποψη, αυτόν του «συμβούλου σταδιοδρομίας».

Αντικείμενο και μεθοδολογία εργασίας των συμβούλων

Οι σύμβουλοι Ε.Π. ή σύμβουλοι σταδιοδρομίας εξετάζουν την προσωπικότητα ενός ανθρώπου με σκοπό να τον συμβουλεύσουν και να τον υποβοηθήσουν για τις πλέον κατάλληλες επαγγελματικές επιλογές[1]. Για το σκοπό αυτό, χρησιμοποιούν τη συνέντευξη, την ελεύθερη συζήτηση και την παρακολούθηση της συμπεριφοράς και αξιοποιούν κατάλληλα τεστ επαγγελματικών ενδιαφερόντων, προσωπικότητας και δεξιοτήτων. Η συζήτηση-συνέντευξη ακολουθεί ένα πλαίσιο ερωτήσεων, το εύρος των οποίων εξαρτάται από το διαθέσιμο χρόνο, ο οποίος μπορεί να ποικίλλει ανάμεσα σε διαφορετικά άτομα.

Ο συνήθης μέσος όρος του χρόνου που διατίθεται για μια συνέντευξη είναι περίπου μισή ώρα. Εφόσον οι συνθήκες το επιτρέπουν, το περιεχόμενο της συνέντευξης μπορεί να είναι ευρύτερο ώστε να βοηθήσει το συμβουλευόμενο να αναφερθεί σε διάφορα ζητήματα και να αποκρυπτογραφήσει πολλές πτυχές της προσωπικότητάς του, που είναι χρήσιμες για ώριμες αποφάσεις όσον αφορά την πλέον κατάλληλη επιλογή επαγγέλματος και καριέρας. Μεγάλη σημασία έχει φυσικά, εκτός από την  επάρκεια χρόνου και η δυνατότητα του συμβούλου να μπορεί να κερδίσει το ενδιαφέρον και την εμπιστοσύνη του συμβουλευόμενου. Αυτό εξαρτάται από τις ικανότητες του πρώτου και το χαρακτήρα του δεύτερου, όπως και από τη γενικότερη βαρύτητα που δίνει ο ίδιος ο ενδιαφερόμενος, η οικογένεια και το περιβάλλον του στο θεσμό του Ε.Π.

Ο χρόνος και τα μέσα που διαθέτει ο σύμβουλος μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες των συμβουλευόμενων. Χρήσιμο είναι επίσης, να διαθέτει πληροφορίες για τον συμβουλευόμενο, τις οποίες αρχειοθετεί καταλλήλως με σεβασμό στην αυστηρή τήρηση των αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων. Ειδικότερα, σε δύσκολες περιπτώσεις ατόμων με αναποφάσιστο και αμφίθυμο χαρακτήρα, ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η παρατήρηση της συμπεριφοράς σ’ ένα χρονικό ορίζοντα δύο, τριών ή και περισσότερων ετών και η κατά περίπτωση επανάληψη της επικοινωνίας με τον ενδιαφερόμενο.

Αυτονόητο είναι ότι η όποια συζήτηση ή συνέντευξη θα πρέπει να γίνεται σε φιλικό, ευχάριστο και άνετο κλίμα, με χαλαρούς και ήπιους τόνους. Η συνέντευξη μπορεί να είναι ελεύθερη και απρογραμμάτιστη, ή δομημένη, να ακολουθεί δηλ. ένα συγκεκριμένο πρότυπο. Διάφορες ερωτήσεις μπορούν να τεθούν με διαφορετική σειρά και διατύπωση και να διαφοροποιηθούν κατά περίπτωση, ανάλογα με το επίπεδο του συμβουλευόμενου, τις ιδιαιτερότητες της προσωπικότητας και των ενδιαφερόντων του, καθώς και το διαθέσιμο χρόνο[2].

Ανακεφαλαιώνοντας, επισημαίνεται ότι οι σύμβουλοι Ε.Π. ή σταδιοσρομίας συμβουλεύουν, υποβοηθούν και προετοιμάζουν τους νέους ή και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας για την επιλογή ή τον επαναπροσδιορισμό της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας. Επιδιώκουν να τους προσανατολίσουν στα κατάλληλα επαγγέλματα που ταιριάζουν με την προσωπικότητα, τις κλίσεις, τις προτιμήσεις, τα ενδιαφέροντά τους. Είναι σύμβουλοι, δάσκαλοι και λειτουργοί ταυτόχρονα. Συνεργάζονται για το έργο τους με το εκπαιδευτικό προσωπικό του σχολείου, ή τις υπηρεσίες απασχόλησης κεντρικών ή τοπικών φορέων ή ιδιωτικών κέντρων κατά περίπτωση.

Μεριμνούν για την παροχή κατάλληλων πληροφοριών για τις σπουδές, για τις συνθήκες και τις αμοιβές εργασίας των διάφορων επαγγελμάτων. Διαθέτουν κατάλληλα οργανωμένο, έγκυρο και σύγχρονο αρχείο με πληροφοριακό υλικό σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, άμεσα διαθέσιμο στους ενδιαφερόμενους, τους οποίους επίσης παραπέμπουν σε διάφορες έγκυρες πηγές, όπως έντυπα, βιβλία και ιστοσελίδες. Οργανώνουν συνεντεύξεις με τους ενδιαφερόμενους, τους μαθητές, τους γονείς, τους εργαζόμενους, τους άνεργους κατά περίπτωση. Χορηγούν και ερμηνεύουν αξιόπιστα σύγχρονα τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού. Συναντούν και συζητούν με τους γονείς για τις επαγγελματικές προοπτικές και δυνατότητες των παιδιών τους.

Διοργανώνουν συναντήσεις με παιδιά και γονείς, ημερίδες και διημερίδες επαγγελματικού προσανατολισμού ή καριέρας, όπου καλούν ειδικούς για να αναπτύξουν τα συναφή ζητήματα. Κατά περίπτωση, καταβάλλουν μεθοδευμένες ενέργειες  σύνδεσης με επιχειρήσεις της περιοχής. Συμμετέχουν σε έρευνες για επαγγελματικές επιλογές, για τα επαγγέλματα και την αγορά εργασίας. Παραπέμπουν σε ειδικούς ψυχολόγους, ψυχίατρους ή κοινωνικούς λειτουργούς εξειδικευμένους στην κλινική ψυχολογία, άτομα με παρεκκλίνουσα συμπεριφορά, ή περιπτώσεις προβληματικών οικογενειών.

Αρμοδιότητες

Ανακεφαλαιώνοντας επιγραμματικά, αναφέρεται ότι οι σύμβουλοι Ε.Π. επικεντρώνονται στις ακόλουθες δραστηριότητες[3]:

  1. Διενεργούν συμβουλευτικές συνεντεύξεις και συμβάλλουν στο να αποκτήσουν οι ενδιαφερόμενοι επαρκή αυτογνωσία για τις ικανότητες, τις κλίσεις, τις προτιμήσεις, τα ενδιαφέροντα, τις ικανότητες και τις δεξιότητές τους.
  2. Αξιολογούν το προσωπικό και επαγγελματικό προφίλ των ατόμων, προκειμένου να τα βοηθήσουν είτε στην επιλογή σπουδών και επαγγέλματος είτε στην ένταξη ή επανένταξή τους στην αγορά εργασίας είτε στη βελτίωση της επαγγελματικής τους ζωής (απόκτηση νέων προσόντων, ιεραρχική ανέλιξη, επανεκπαίδευση κτλ.).
  3. Συλλέγουν, αξιολογούν, και παρέχουν πληροφορίες για όλα τα επίπεδα και τα προγράμματα σπουδών.
  4. Αξιολογούν,  συλλέγουν, αρχειοθετούν σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή και παρέχουν αξιόπιστες πληροφορίες για τα επαγγέλματα, τις συνθήκες εργασίας, για τις προοπτικές της αγοράς εργασίας και των επαγγελμάτων.
  5. Χορηγούν και  ερμηνεύουν αξιόπιστα τεστ Ε.Π.
  6. Οργανώνουν ημερίδες πληροφόρησης που απευθύνονται κατά περίπτωση σε μαθητές, γονείς, φοιτητές, άτομα που αναζητούν εργασία, ανέργους, ενήλικους, μετανάστες, ΑΜΕΑ, κλπ.
  7. Συνεργάζονται με άλλους επιστήμονες και ειδικότερα με κλινικούς ψυχολόγους, σύμβουλους οικογένειας, κλπ., για την παραπομπή σ’ αυτούς ατόμων που χρήζουν ιδιαίτερης αντιμετώπισης.
  8. Αναπτύσσουν  επαφές και σχέσεις με άλλους φορείς και χώρους, πρόσφορους για συνεργασία  στον τομέα των δραστηριοτήτων του (π.χ. με τοπικούς φορείς, κοινωνικούς εταίρους, με δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς επαγγελματικής κατάρτισης και εκπαίδευσης, με συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων και με δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα, με την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη δια βίου εκπαίδευση και την απασχόληση).
  9. Ανανεώνουν συνεχώς τις γνώσεις τους στο επιστημονικό του αντικείμενο, παρακολουθούν τις τελευταίες εξελίξεις, συμμετέχουν σε επιστημονικά συνέδρια και έρευνες για τα συναφή ζητήματα. 

Προσόντα και δεξιότητες

Παραδοσιακά, οι περισσότεροι σύμβουλοι Ε.Π. ή σταδιοδρομίας έχουν ως βασικές σπουδές τους την επιστήμη της ψυχολογίας. Η οικονομία και η κοινωνιολογία της εργασίας, η διοίκηση ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και τα παιδαγωγικά, αποτελούν επίσης σύνηθες επιστημονικό εφαλτήριο για τον κλάδο. Πιο πρόσφατα και ως συνακόλουθο της πολυεπιστημονικής και ολιστικής διάστασης του θεσμού, οι σύμβουλοι Ε.Π. ή σταδιοδρομίας στην Ελλάδα και διεθνώς, προέρχονται συνήθως από ευρύ φάσμα βασικών σπουδών και εξειδικεύονται σε μεταπτυχιακό επίπεδο, με σεμινάρια και πρακτική εμπειρία στο συγκεκριμένο λειτούργημα που ασκούν. Εκτός και αν διαθέτουν σοβαρές βάσεις κλινικής ψυχολογίας, δεν επιτρέπεται να εμπλέκονται σε περιπτώσεις ατόμων με παρεκκλίνουσα συμπεριφορά προσωπικότητας. Εφόσον διαπιστωθούν τέτοιες καταστάσεις, που μπορεί να αφορούν το 10% του συνόλου, όπως ήδη αναφέρθηκε, τα άτομα αυτά παραπέμπονται σε κατάλληλα εκπαιδευμένους κλινικούς ψυχολόγους ή ψυχιάτρους.

Τα προσόντα και οι δεξιότητες των συμβούλων Ε.Π., επικεντρώνονται κυρίως στα ακόλουθα σημεία:

  1. Ικανοποιητική θεωρητική κατάρτιση και πρακτική εμπειρία σε θέματα Ε.Π. με καλή γνώση των σκοπών, των λειτουργιών, των μέσων και της μεθοδολογίας του θεσμού.
  2. Ικανοποιητική εποπτεία του κοινωνικού, εκπαιδευτικού και οικονομικού περιβάλλοντος όπου ασκείται ο Ε.Π. και θέληση να παρακολουθούν και να κατανοούν τις σύγχρονες εξελίξεις σε θέματα εκπαίδευσης, εργασίας και οικονομίας.
  3. Πολύ καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας, της στατιστικής, της χρήσης των υπολογιστών και των τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού.
  4. Καλές διαπροσωπικές σχέσεις με τους συμβουλευόμενους και δυνατότητα να δημιουργίας ευχάριστου, άνετου και θετικού κλίματος στη διαδικασία της συμβουλευτικής.
  5. Ανάπτυξη δεξιοτήτων παρατήρησης της συμπεριφοράς και των αντιδράσεων των συμβουλευόμενων, σωστή διάγνωση και αξιολόγηση των κλίσεων, των προτιμήσεων, των ικανοτήτων, των προσόντων, των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας και ειδικότερα της θέλησης και αποφασιστικότητάς τους.
  6. Δεξιότητες ανάλυσης, αξιολόγησης και σύνθεσης δεδομένων.
  7. Σεβασμός των κανόνων επαγγελματικής δεοντολογίας και του απορρήτου των προσωπικών δεδομένων των συμβουλευόμενων.

Στο κλείσιμο του κεφαλαίου αυτού, οφείλουμε να τονίσουμε ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα. Είναι κυρίως λειτούργημα, γιατί συμμετέχει στην πιο κρίσιμη απόφαση της ζωής ενός ανθρώπου: στην επιλογή σπουδών και επαγγελμάτων. Ο σύμβουλος Ε.Π. ή σταδιοδρομίας έχει ευθύνη στη χάραξη του μέλλοντος, γι’ αυτό και είναι πάνω απ’ όλα λειτουργός. Δε νοείται σύμβουλος Ε.Π. που δε νοιάζεται, δεν αγαπά το λειτούργημα που ασκεί[4]. Η ιδιαιτερότητα του τομέα, το πάθος του συμβούλου γι’ αυτό που υπηρετεί, ίσως εξηγεί γιατί παρ’ όλη τη μάλλον παθητική στάση της πολιτείας, αλλά και την παλαιότερη επιφυλακτικότητα της κοινωνίας απέναντι στο θεσμό, υπήρξε μια πλούσια και ενεργός διαδρομή ορισμένων κορυφαίων επιστημόνων και συμβούλων, επώνυμων και ανώνυμων, με επίκεντρο την Ελληνική Εταιρεία Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού (ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π.)[5], που συντήρησαν την επιστημοσύνη και τη συνοχή του κλάδου. Το επόμενο μεγάλο βήμα που σήμερα μπορεί να θεωρηθεί ως υπερώριμο πλέον, είναι η επαγγελματική κατοχύρωση του κλάδου χωρίς αγκυλώσεις και με βασικό κριτήριο την επιστημονική επάρκεια, την επαγγελματική διαδρομή και την αφοσίωση στις αξίες του Ε.Π.

Κώδικας διεθνούς δεοντολογίας

Η Διεθνής Οργάνωση Πιστοποιημένων Συμβούλων (National Board of Certified Councelors (NBCC), έχει εναπτύξει έναν Κώδικα Δεοντολογίας για Διεθνείς Συμβούλους Επαγγελματικής Ανάπτυξης (Global Career Development Facilitator-GCDF)[6], οι οποίοι προσφέρουν υπηρεσίες σε εφαρμογές της συμβουλευτικής όπως:

  • Σύμβουλος σταδιοδρομίας
  • Διαχειριστής θεμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης
  • Σύμβουλος ομαδικής επαγγελματικής ανάπτυξης
  • Ειδικός εύρεσης και τοποθέτησης στην εργασία
  • Συντονιστής επαγγελματικής ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού
  • Διεξαγωγή συνεντεύξεων
  • Σύμβουλος εύρεσης εργασίας
  • Ειδικός πληροφόρησης για την απασχόληση και την αγορά εργασίας

Το πεδίο εφαρμογής του κώδικα δεοντολογίας για τους Διεθνείς Συμβούλους Επαγγελματικής Ανάπτυξης (GCDF) προϋποθέτει τις ακόλουθες δεξιότητες :

  • Γνώση των βασικών δεξιοτήτων συμβουλευτικής και χρήση αυτών στις επαφές με τους πελάτες.
  • Επαρκής κατάρτιση στην διαδικασία επαγγελματικής συμβουλευτικής.
  • Κατανόηση των πληροφοριών και τάσεων στην αγορά εργασίας και την απασχόληση.
  • Υποστήριξη στη εύρεση και χρησιμοποίηση τρεχουσών πληροφοριών και πηγών.
  • Αντίληψη και χρήση πηγών πληροφόρησης πάνω στην επαγγελματική ανάπτυξη.
  • Γνώση και χρήση (υπό εποπτεία) ψυχομετρικών εργαλείων αξιολόγησης επαγγελματικής ανάπτυξης με την κατάλληλη εκπαίδευση.
  • Ευαισθητοποίηση πάνω στις ειδικές ανάγκες διαφόρων ομάδων και παροχή υπηρεσιών, που να ανταποκρίνονται σε αυτές τις ανάγκες.
  • Εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας των Διεθνών Συμβούλων Επαγγελματικής Ανάπτυξης.
  • Γνώση της τρέχουσας εργασιακής νομοθεσίας και των διατάξεων αυτής.
  • Κατανόηση των θεωριών, μοντέλων και των τεχνικών επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Γνώση & ικανότητα χρήσης των στρατηγικών εύρεσης εργασίας και των τεχνικών τοποθέτησης.
  • Προετοιμασία υλικού για εκπαιδευτικά προγράμματα και παρουσιάσεις που αφορούν τη συλλογή πληροφοριών για επαγγέλματα και την επιτυχή διεξαγωγή συνέντευξης για την εύρεση εργασίας.
  • Κατανόηση των προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Διευκόλυνση συνεργατικών σχέσεων μεταξύ συμβούλων επαγγελματικής ανάπτυξης και άλλων επαγγελματιών.
  • Προώθηση προγραμμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Σύμβουλος σταδιοδρομίας.
  • Διαχειριστής θεμάτων επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Σύμβουλος ομαδικής επαγγελματικής ανάπτυξης.
  • Ειδικός εύρεσης και τοποθέτησης στην εργασία.
  • Συντονιστής επαγγελματικής ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού.
  • Διεξαγωγή συνεντεύξεων.
  • Σύμβουλος εύρεσης εργασίας.
  • Ειδικός πληροφόρησης για την απασχόληση και την αγορά εργασίας.

Ο κώδικας δεοντολογίας του GCDF των διεθνών Συμβούλων Επαγγελματικής Ανάπτυξης έχει ως εξής:

Μέρος Α: Γενικά

  1. Οι Διεθνείς Σύμβουλοι Επαγγελματικής Ανάπτυξης (GCDFs) αναγνωρίζουν τα όρια της εκπαίδευσής τους  και παρέχουν μόνο εκείνες τις υπηρεσίες και χρησιμοποιούν μόνο τις τεχνικές εκείνες για τις οποίες διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα μέσω εκπαίδευσης ή/και εποπτευόμενης εμπειρίας. Οι GCDFs αναγνωρίζουν ότι η επάρκεια των προσόντων τους είναι στη συμβουλευτική υποστήριξη και όχι στην Ψυχοθεραπεία.
  2. Οι GCDFs βελτιώνουν τις πρακτικές και τις υπηρεσίες τους μέσω της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και πρακτικής καθ’ όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους. Οι GCDFs λειτουργούν μέσα στα όρια του πεδίου εφαρμογής GCDF.
  3. Η χρήση ψυχομετρικών εργαλείων ή διαδικασιών αξιολόγησης πρέπει να βρίσκονται εντός του πεδίου εκπαίδευσης των GCDFs.
  4. Είναι ευθύνη των GCDFs να ισσοροπούν τις ανάγκες των πελατών καθώς και των διάφορων εταιριών/οργανισμών.
  5. Οι GCDFs αποφεύγουν συμπεριφορές προς το ευρύτερο κοινό, οι οποίες παραβαίνουν ξεκάθαρα τους συμφωνημένους δεοντολογικούς και νομικούς κανόνες και πρότυπα συμπεριφοράς.
  6. Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες των Διεθνών Συμβούλων Επαγγελματικής Ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων και της διδασκαλίας στην τάξη, των ανοικτών διαλέξεων/παρουσιάσεων, άρθρων, ραδιοφωνικών ή τηλεοπτικών προγραμμάτων, ή άλλων τύπων μαζικής επικοινωνίας, πρέπει να πληρούν τα κριτήρια που αναφέρονται σε όλα τα μέρη των παρόντος κανόνων που εμπεριέχονται στον κώδιακ δεοντολογίας.
  7. Οι Διεθνείς Σύμβουλοι Επαγγελματικής Ανάπτυξης θα τηρούν το απόρρητο που αφορά στο περιεχόμενο συζήτησης με πελάτες και φακέλους πελατών, εκτός και αν οι αρμόδιες αρχές και η αντίστοιχη νομοθεσία απαιτήσουν αποκάλυψη των στοιχείων.

[1] Η έννοια του συμβούλου παραπέμπει και σε αυτήν του Μέντωρα, που είναι ένας συνήθως ο έμπειρος σύμβουλος και  συμπαραστάτης ενός νεότερου ατόμου, ειδικότερα όσον αφορά τις επιλογές σπουδών και σταδιοδρομίας, αλλά και τη γενικότερη πορεία του στη ζωή. Κατά τον Όμηρο, στην αρχαία Ελλάδα, ο Μέντωρ ήταν ο πιστός φίλος και συνετός σύμβουλος του Οδυσσέα, ο οποίος όταν αναχώρησε για την εκστρατεία της Τροίας, του εμπιστεύτηκε την προστασία του οίκου του και την ανατροφή του Τηλέμαχου του γιου του με την Πηνελόπη.

[2] Ενδεικτικές ερωτήσεις που μπορεί να τεθούν σε παρόμοιες συνεντεύξεις παρατίθενται στο τέλος του παρόντος, στο κεφ. 18.6.

[3] Μια ολοκληρωμένη και πολυποίκιλη επιστημονική ανάλυση του ρόλου και της λειτουργίας των συμβούλων σταδιοδροπμίας, μπορεί να αναζητηθεί στο τεύχος 54-55 της Επιθεώρησης Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού του Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2000, όπου δημοσιεύτηκαν τα πρακτικά της ημερίδας με θέμα «Εφαρμογές της συμβουλευτικής. Ο ρόλος και η εκπαίδευση του συμβούλου». Βλ. επίσης, Κασσωτάκης, Μ. (2002).

[4] Όπως επισημαίνει ο Αρχάγγελος Γαβριήλ στο τ. 84-85 της Επιθεώρησης Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, σελ 8: «Σε μια εποχή απογοήτευσης, απαισιοδοξίας, απουσίας οραμάτων και παθητικότητας ο ΣΕΠ είναι σε θέση να βοηθήσει τα νέα άτομα να γνωρίσουν  τον εαυτό τους, να ανακαλύψουν τις ικανότητές τους, να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους, να θέσουν στόχους και προπάντων να πιστέψουν στις δυνάμεις τους, επιτρέποντάς τους έτσι να αποφασίσουν ελεύθερα και αβίαστα για τις σπουδές που θα κάνουν και τις επαγγελματικές κατευθύνσεις που θα ακολουθήσουν. Το δυναμικό αυτό πνεύμα που χαρακτηρίζει το θεσμό, όταν αυτός εφαρμόζεται υπεύθυνα και με συνέπεια, μπορεί να ακτινοβολήσει σε ολόκληρο το σχολείο και να το μετατρέψει σε φυτώριο ισόρροπης και ισότιμης καλλιέργειας τόσο των γνώσεων όσο και των ικανοτήτων και δεξιοτήτων. Για να συμβεί όμως κάτι τέτοιο, χρειάζονται λειτουργοί της Συμβουλευτικής και του Επαγγελματικού Προσανατολισμού άριστα καταρτισμένοι, οι οποίοι να πιστεύουν σε αυτό που κάνουν και να απασχολούνται αποκλειστικά, ιεραποστολικά θα λέγαμε, με τον ΣΕΠ εμπνέοντας έτσι στα παιδιά, στους γονείς και στους συναδέλφους τους στο σχολείο σεβασμό και εμπιστοσύνη στο θεσμό.»

[5] Η ΕΛΕΣΥΠ έχει επάξια καλύψει το μεγάλο ιστορικό κενό στη συμβουλευτική και τον επαγγελματικό προσανατολισμό στη χώρα μας. Με τις ανιδιοτελείς προσπάθειες κορυφαίων επιστημόνων και συντελεστών του κλάδου, με την καθοδήγηση και προσωπική τους εργασία, καταγράφεται μια ανηφορική και μοναχική διαδρομή σ’ ένα τόσο σημαντικό, αλλά και παραμελημένο τομέα. Το επίπεδο των επιστημονικών συνεδρίων και των ημερίδων που διοργανώνει κάθε χρόνο η ΕΛΕΣΥΠ, η μεγάλη παρουσία και συμμετοχή των συμβούλων Ε.Π. και των ενδιαφερόμενων για τη συμβουλευτική γενικότερα,  το καθ’ όλα υψηλού επιπέδου επιστημονικό της περιοδικό «Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού», είναι απτές αποδείξεις της σημαντικότατης προσφοράς της. Η πλέον των είκοσι ετών διαδρομή της ΕΛΕΣΥΠ και των προσώπων που την εκπροσωπούν, χαρακτηρίζεται από σοβαρότητα, επιστημονικότητα,  ήθος, αξιοπιστία, αξιοπρέπεια, σεμνότητα, χαμηλούς τόνους, ανιδιοτέλεια, διάθεση προσφοράς, πίστης και αγάπης για τον θεσμό. Η Πολιτεία και ορισμένοι εκπρόσωποί  της, με επιμέρους εξαιρέσεις,  αντιμετώπισαν το θεσμό παθητικά ή και αρνητικά.

Αλλά  έξω από τα τείχη της κρατικής εξουσίας, από κάτω στη βάση, υπήρχε η  φλόγα για να γίνει το καλύτερο που ήταν δυνατό. Και ενώ στην κορυφή της Πολιτείας συνήθως επικρατούσε αδιαφορία, έως και «πολικό ψύχος», υπήρξαν ευτυχώς πρόσωπα και ομάδες ατόμων που δούλεψαν με πολλές αντιξοότητες για να προωθήσουν το θεσμό του Ε.Π. Χωρίς να θέλω να αδικήσω κανένα από τους πολλούς συντελεστές της ιστορικής διαδρομής του θεσμού, θα ήθελα  να αποτίσω  ιδιαίτερο φόρο τιμής σ’ έναν σημαντικό άνθρωπο και επιστήμονα του τομέα,  με τον οποίο συνεργάστηκα στενά στο πρώτο μισό της  δεκαετίας του 1980, από τη θέση τότε του Διοικητή του ΟΑΕΔ, για τη δημιουργία Κέντρων Επαγγελματικού Προσανατολισμού, Γραφείων Εργασίας, την έκδοση το 1984 του μοναδικού μέχρι σήμερα Οδηγού Επαγγελμάτων, τη συστηματική εκπαίδευση στελεχών του Οργανισμού σε ζητήματα Ε.Π., κλπ. Ο Γεώργιος Βάζος, Σύμβουλος τότε του ΚΕΜΕ, (Κέντρο Μελετών και Επιμόρφωσης) του Υπουργείου Παιδείας, που μετεξελίχθηκε στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και υπεύθυνος για τον επαγγελματικό προσανατολισμό, ήταν ένας φωτισμένος και σεμνός άνθρωπος που προσέφερε πολλά στον Ε.Π. και θα προσέφερε πολλά περισσότερα αν δεν έφευγε νωρίς από τη ζωή.

Όσον αφορά τη συμβολή των ανθρώπων του ΟΑΕΔ στα τότε πρωτοπόρα βήματα του θεσμού, ας μου επιτραπεί να αναφέρω μεταξύ άλλων ενδεικτικά, τη Νίκη Τζαβέλα, την Τένια Μακρή, τη Βασιλική Σταυριανοπούλου, την Κασσάνδρα Ζαννή-Τελιοπούλου, την Πόπη Καλογεράκη, τη Μαίρη Χαριτάκη. Πολλοί είναι οι συντελεστές της ευρύτερης ιστορικής διαδρομής της ΕΛΕΣΥΠ που τιμήθηκαν στη ζεστή και ανθρώπινη επετειακή ημερίδα τον Δεκέμβριο του 2005. Όμως, θα ήθελα ειδικότερα να αναφερθώ κι εγώ στην ιδιαίτερη συμβολή των δύο μεγάλων πρωταγωνιστών του κλάδου, του Μιχάλη Κασσωτάκη και του Ευστ. Δημητρόπουλου. Όπως και σ’ αυτήν του σεμνότατου Παναγιώτη Σαμοΐλη, που και οι τρεις τους, ήταν και είναι η ψυχή και ο δεύτερος εαυτός της ΕΛΕΣΥΠ. (Μέρος παρέμβασης του συγγραφέα στο συνέδριο της ΕΛΕΣΥΠ στις 3/12/2005).Για την ιστορία του θεσμού του επαγγελματικού προσανατολισμού στην Ελλάδα που εμφανίζεται αρχικά το 1953, βλ. Σιδηροπούλου-Δημακάκου, Δ. (2006). Επίσης, Κασσωτάκης, Μ. (2004). Σχετικά με την ιστορική διαδρομή της ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π., βλ το ως άνω συνέδριο και τεύχος του περιοδικού Επιθεώρηση Συμβουλευτικής και Προσανατολισμού, τεύχος 76-77.

[6] Βλ. www.cce-global.org. Ανάλυση των συναφών θεμάτων έγινε στο συνέδριο της ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π. στις 29-30 Νοεμβρίου 2008, από τους Thomas Clawson, Πρόεδρο της NBCC και την Andreea Szilagyi, Διευθύνουσα Σύμβουλο της ίδιας διεθνούς οργάνωσης. (βλ.πρόγραμμα συνέδριου). Η NBCC σε συνεργασία με την ΕΛ.Ε.ΣΥ.Π. και την Σ.Ε.Π.&Ε. – Career Associates με επικεφαλής την Μαρία Κουτσαύτη, οργανώνει ετήσιο πρόγραμμα 120 ωρών πιστοποίησης Διεθνών Συμβούλων, σύμφωνα με τα παραπάνω δεδομένα.

Το ως άνω κείμενο προέρχεται από το βιβλίο του Θεόδωρου Κατσανέβα : Ο χρυσός κανόνας για επιλογές σταδιοδρομίας-Σύγχρονος επαγγελματικός προσανατολισμός.Εκδόσεις Πατάκη.