Η χρηματοδότηση της πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και ανώτατης εκπαίδευσης πραγματοποιείται, κατά κύριο λόγο, από το κράτος μέσω του Τακτικού Προϋπολογισμού και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και σε μικρότερο βαθμό από μη κρατικές πηγές και τα νοικοκυριά, δηλαδή τους ιδιώτες καταναλωτές. 

Αντίθετα, η εκπαίδευση και κατάρτιση ενηλίκων χρηματοδοτείται κυρίως από κοινοτικούς πόρους μέσα από την υλοποίηση επιχειρησιακών προγραμμάτων

Η διάθεση του μεγαλύτερου μέρους της δημόσιας χρηματοδότησης για την εκπαίδευση (τρέχουσες δαπάνες και δαπάνες επενδύσεων) γίνεται από την κεντρική κυβέρνηση με μεταβίβαση πιστώσεων στις περιφερειακές διευθύνσεις εκπαίδευσης ή στους Δήμους.  Οι Διευθυντές εκπαίδευσης είναι οι εκκαθαριστές της μισθοδοσίας.

Ειδικότερα, ο Τακτικός Προϋπολογισμός του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων καλύπτει τις δαπάνες μισθοδοσίας του προσωπικού που απασχολείται στην εκπαίδευση ενώ από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εσωτερικών, μέσω των Δήμων, καλύπτονται  οι λειτουργικές δαπάνες των σχολείων.

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) καλύπτει κυρίως τις δαπάνες πάγιου κεφαλαίου, δηλαδή την αγορά ακινήτων, τις κατασκευές και επισκευές των κτηρίων και εγκαταστάσεων, την προμήθεια και συντήρηση του εξοπλισμού και των εργαστηρίων.  Επίσης καλύπτει τις δαπάνες προετοιμασίας και δημιουργίας νέων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, την ενίσχυση της επιστημονικής έρευνας και γενικότερα τη στήριξη της συνολικής εκπαιδευτικής πολιτικής.

Αναφορικά με τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης από κοινοτικούς πόρους,  μέσω του Εταιρικού Συμφώνου για το Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) 2014-2020, οργανώνονται και υλοποιούνται καινοτόμα και αναπτυξιακά προγράμματα που χρηματοδοτούνται κατά 75% ή 80% από πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατά 25%  ή 20% από εθνικούς πόρους του ΠΔΕ.  Ένα τέτοιο είναι το τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση».  Συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και αποτελεί το κύριο υποστηρικτικό «εργαλείο» της χώρας.  

Συμπληρωματικά και σε συνεργεία με τα άλλα Επιχειρησιακά Προγράμματα θα συμβάλλει στην:

  • Οικονομική ανάκαμψη, καθώς περιλαμβάνει ολοκληρωμένες πολιτικές για τη στήριξη της δημιουργίας βιώσιμων θέσεων απασχόλησης
  • Προώθηση της ενεργητικής ένταξης στην αγορά εργασίας συμπεριλαμβανομένης της ένταξης ευάλωτων κοινωνικά ομάδων
  • Βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος
  • Ισχυροποίηση της σύνδεσης της εκπαίδευσης, κατάρτισης και δια βίου μάθησης με την αγορά εργασίας.

Στην Ελλάδα, παρόλο που και στις τρεις εκπαιδευτικές βαθμίδες η εκπαίδευση παρέχεται δωρεάν, η ιδιωτική δαπάνη για την εκπαίδευση η οποία περιλαμβάνει κυρίως τα δίδακτρα φροντιστηρίων, ιδιωτικών σχολείων, ιδιωτικών ΙΕΚ και ιδιωτικών μαθημάτων, εκτιμάται ότι ξεπερνά το 28% της δημόσιας δαπάνης. Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ 2016 ELSTAT 2016

Η ιδιωτική δαπάνη που διατίθεται για την εκπαίδευση καλύπτει τις παροχές υπηρεσιών εκπαίδευσης των Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων, που λειτουργούν παράλληλα με τα Δημόσια στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση καθώς και των Ιδιωτικών ΙΕΚ στην εκπαίδευση ενηλίκων, και αφορά κυρίως τη δαπάνη των νοικοκυριών.  Οι δαπάνες των νοικοκυριών, καλύπτουν επίσης, το κόστος για τις υπηρεσίες των ιδιωτικών φροντιστηρίων που προσφέρουν παράλληλη διδασκαλία στα μαθήματα του σχολείου, των φροντιστηρίων ξένων γλωσσών, το κόστος των ιδιαίτερων μαθημάτων που χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά από την οικογένεια και τους μαθητές, καθώς και το κόστος για άλλες δραστηριότητες.

Όπως και στην υποχρεωτική εκπαίδευση, η τριτοβάθμια εκπαίδευση στην Ελλάδα είναι δημόσια και η φοίτηση στα ΑΕΙ είναι δωρεάν.  Σημειώνεται ότι τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ) δεν επιτρέπεται να εισπράττουν δίδακτρα από τους φοιτητές τους.

Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα σύμφωνα με το άρθρο 16 του Ελληνικού Συντάγματος είναι αυτοδιοικούμενα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου τα οποία τελούν υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων και χρηματοδοτούνται επίσης από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, καθώς και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.  Τα ΑΕΙ έχουν την ευθύνη της διαχείρισης των πόρων που προέρχονται τόσο από την κρατική επιχορήγηση όσο και από την περιουσία τους.  Με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου, είναι  δυνατή η ίδρυση Ειδικού Νομικού Προσώπου Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου για την αξιοποίηση και διαχείριση της περιουσίας του Ιδρύματος Ανώτατης Εκπαίδευσης.

Κάθε ΑΕΙ, στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού του για την επίτευξη της αποστολής και των ειδικότερων στόχων του (Νόμος 4009/2011), συντάσσει τετραετές ακαδημαϊκό-αναπτυξιακό πρόγραμμα που κινείται εντός των προβλεπόμενων ορίων του Κρατικού Προϋπολογισμού και του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων για την Ανώτατη Εκπαίδευση.

Ως προς το οικονομικό σκέλος, οι συμφωνίες προγραμματικού σχεδιασμού κάθε ιδρύματος εξειδικεύονται:

  • Στις λειτουργικές δαπάνες
  • Στις επενδύσεις
  • Σε όλο το προσωπικό κάθε κατηγορίας.

H δημόσια χρηματοδότηση των ΑΕΙ, στο πλαίσιο των ανωτέρω συμφωνιών και της εθνικής πολιτικής, κατανέμεται βάσει αντικειμενικών κριτήριων και δεικτών όπως το κόστος σπουδών ανά φοιτητή, ο ετήσιος αριθμός των φοιτητών για εγγραφή, η διάρκεια του προγράμματος σπουδών.  Η κατανομή πιστώσεων για την πρόσληψη προσωπικού λαμβάνει υπόψη την αναλογία διδακτικού, διοικητικού προσωπικού και φοιτητών.  Πρόσθετη χρηματοδότηση των ΑΕΙ γίνεται με βάση τους δείκτες ποιότητας και επιτευγμάτων κάθε ιδρύματος.  Οι δείκτες ποιότητας κι επιτευγμάτων είναι κυρίως οι ακόλουθοι:

α) Η ποιότητα κι αποτελεσματικότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας όπως διαπιστώνεται από την αριθμητική σχέση αποφοίτων-εισερχομένων φοιτητών, η αξιολόγηση του διδακτικού έργου από τους φοιτητές, η πορεία επαγγελματικής ένταξης των αποφοίτων κ.α.

β) Η ερευνητική αριστεία, όπως ο αριθμός δημοσιεύσεων ανά καθηγητή, η συμμετοχή σε διεθνή, ανταγωνιστικά προγράμματα έρευνας

γ) Η διεθνοποίηση του ιδρύματος, όπως ο αριθμός αλλοδαπών φοιτητών, ο αριθμός συμφωνιών συνεργασίας με άλλα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης της Ελλάδας ή του εξωτερικού.

Στον ακόλουθο πίνακα φαίνεται το σύνολο των εγγεγραμμένων πιστώσεων στον Τακτικό Προϋπολογισμό καθώς και στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων για τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης, για το οικονομικό έτος 2019:

ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

ΈτοςΔαπάνες Τακτικού Προϋπολογισμού για το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων (σε ευρώ)
2019Τακτ. Προϋπολογισμός: 4.962.000.000
2019Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (Π.Δ.Ε.): 600.000.000
2019ΣΥΝΟΛΟ ΔΑΠΑΝΩΝ: 5.562.000.000

Πηγή : Υπουργείο Παιδείας-Υπουργείο Οικονομικών (Οκτώβριος 2019)

Πιο αναλυτικά, οι δαπάνες καταμερίζονται σε κάθε επίπεδο εκπαίδευσης ως ακολούθως:

I.  ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Για τo οικονομικό έτος 2019 έχουν εγγραφεί στον Κρατικό Τακτικό Προϋπολογισμό για τη χρηματοδότηση της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε τρέχουσες τιμές, πιστώσεις ως εξής:

ΈτοςΠρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση,Τακτικός Προϋπολογισμός
20193.606.220.000
Ε.Φ. 1019-201-00000003.594.220.000
Ε.Φ. 1019-201-99xxxxx12.000.000

Πηγή :Αρ. Φ.1/Α/879/218391/Β1/19-12-2018 (ΑΔΑ: ΩΚΕΘ4653ΠΣ-Ω7Χ) Υπουργική Απόφαση «Κατανομή πιστώσεων Τακτικού Προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2019 του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων»



II.  ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Για το οικονομικό έτος 2019 έχουν εγγραφεί στον Κρατικό Τακτικό  Προϋπολογισμό για την επιχορήγηση της ανώτατης εκπαίδευσης (Πανεπιστήμια και ΑΤΕΙ) σε τρέχουσες τιμές, πιστώσεις ως εξής:

ΈτοςΑνώτατη Εκπαίδευση, Τακτικός Προϋπολογισμός
2019891.355.000

Πηγή :Αρ. Φ.1/Α/879/218391/Β1/19-12-2018 (ΑΔΑ: ΩΚΕΘ4653ΠΣ-Ω7Χ) Υπουργική Απόφαση «Κατανομή πιστώσεων Τακτικού Προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2019 του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων»

IΙΙ.  ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

Για το οικονομικό έτος 2019 έχουν εγγραφεί στον Κρατικό Τακτικό Προϋπολογισμό για τη χρηματοδότηση της δια βίου μάθησης, σε τρέχουσες τιμές, πιστώσεις ως εξής:

ΈτοςΔια Βίου Μάθηση, Τακτικός Προϋπολογισμός
201922.993.000

Πηγή :Αρ. Φ.1/Α/879/218391/Β1/19-12-2018 (ΑΔΑ: ΩΚΕΘ4653ΠΣ-Ω7Χ) Υπουργική Απόφαση «Κατανομή πιστώσεων Τακτικού Προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2019 του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων»

Εκτός των ορίων του εκπαιδευτικού συστήματος και της υποχρεωτικής εκπαίδευσης εντάσσεται η προσχολική αγωγή και μέριμνα, η οποία παρέχεται από τους δημοτικούς Βρεφονηπιακούς και Παιδικούς Σταθμούς, αλλά και από αντίστοιχες ιδιωτικές δομές.  Για τη χρηματοδότηση της μισθοδοσίας του προσωπικού στους δημοτικούς σταθμούς αλλά και για την κάλυψη των λειτουργικών δαπανών τους αποδίδεται στους δικαιούχους ΟΤΑ α΄ βαθμού μηνιαία τακτική επιχορήγηση από το Υπουργείο Εσωτερικών μέσω των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ). Το ακριβές ποσό διαμορφώνεται σε ετήσια βάση ανάλογα με τα διαθέσιμα προς κατανομή ποσά.

Οι βρεφονηπιακοί και παιδικοί σταθμοί συμμετέχουν κι αυτοί σε επιχειρησιακά προγράμματα και δράσεις ΕΣΠΑ (Εταιρικό Σύμφωνο για το Πλαίσιο ανάπτυξης 2014-2020).

Ιδιαίτερα σημαντικό στο χώρο της προσχολικής μέριμνας είναι το πρόγραμμα «Εναρμόνιση Οικογενειακής και Επαγγελματικής Ζωής 2017-2018» (Ως ημερομηνία λήξης της προθεσμίας επιλεξιμότητας των δαπανών των προτεινόμενων πράξεων ορίζεται η 31-12-2020).