Από την Ζαχαρένια Καρκαλάκου, Σύμβουλος Σταδιοδρομίας, ΜΑ ( Μέλος της επιστημονικής ομάδας της Career Gate Test)

Ο όρος άγχος προέρχεται από το ρήμα άγχω, που στην αρχαία ελληνική γλώσσα σημαίνει σφίγγω ή πνίγω. Χαρακτηρίζεται από μια φυσιολογική σωματική και ψυχική αντίδραση σε μια απειλή, λιγότερο ή περισσότερο πραγματική, προκαλώντας συναισθηματική διέγερση και ένταση.

Το άγχος των εξετάσεων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στρεσογόνους παράγοντες στη ζωή των μαθητών. Περιγράφεται ως αντίδραση με ανησυχία, αρνητικές σκέψεις και ψυχολογική απορρύθμιση. Συνδέεται με το φόβο αποτυχίας και αρνητικής αξιολόγησης. Όταν είναι υπερβολικό επιφέρει σύγχυση, εξάντληση και  νευρικότητα με αρνητικές συνέπειες στην έκβαση των εξετάσεων και στη ψυχοσύνθεση του μαθητή.

Οι βασικές αιτίες για το  έντονο άγχος των εξετάσεων σχετίζονται με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του ατόμου, όπως η τελειομανία, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η αναβλητικότητα. Επιτείνεται στις περιπτώσεις που υπάρχει ανεπαρκής υποστήριξη, αρνητική αντιμετώπιση, άσκηση ψυχολογικής πίεσης από το οικογενειακό περιβάλλον ή και συνθήκες ανταγωνισμού που καλλιεργούνται. Επιπλέον, η ανεπαρκής προετοιμασία και τυχόν μαθησιακές δυσκολίες εντείνουν το πρόβλημα.

Τα συμπτώματα που παρουσιάζονται διακρίνονται σε:

Α) Σωματικά: πονοκέφαλοι, ταχυκαρδίες, εφιδρώσεις, στομαχικές διαταραχές, ζάλη, τρέμουλο, δυσκολία στην αναπνοή, κρυολογήματα, αυπνία

Β) Πνευματικά: αδυναμία συγκέντρωσης, ασθενής μνήμη, δυσκολία ανάκλησης της γνώσης, αναστολή της σκέψης κατά τη διάρκεια της εξέτασης, επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις, σύγχυση

Γ) Συναισθηματικά: αίσθημα αποτυχίας, απογοήτευση, θυμός, κατάθλιψη

Δ) Ως προς τη συμπεριφορά: ευερεθιστότητα, αναβλητικότητα, κάπνισμα, χρήση αλκοόλ

Το άγχος, ωστόσο, μπορεί να έχει θετική επίδραση όταν μετατραπεί σε πηγή ενεργοποίησης κι έτσι να γίνει δημιουργικό και παραγωγικό. Η θετική του χρήση μπορεί να συντονίσει την προσπάθεια του μαθητή, να ενισχύσει την αποφασιστικότητα του, τα κίνητρα του, τη συγκέντρωση και εν τέλει την απόδοση του.

Τεχνικές και συμβουλές για την αντιμετώπιση του άγχους των εξετάσεων

Αγαπητέ μας μέλλοντα φοιτητή και φοιτήτρια

Η επίδοσή σου στις εξετάσεις δεν αντιπροσωπεύει την ικανότητα και την αξία σου ως ατόμου. Η ανηφορική πορεία της ζωής, δεν εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τα αποτελέσματα στις πανελλαδικές ή άλλες εξετάσεις, από τις πολλές που θα έχεις στο δρόμο του μέλλοντός σου. Για αυτό, προσπάθησε να διατηρείς πάντα μια θετική εσωτερική στάση απέναντι στη ζωή, αναπτύσσοντας υγιή αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό σου. Και δες τις ακόλουθες συμβουλές που έχουμε ετοιμάσει για εσένα για να αντιμετωπίσεις το πολύ συνηθισμένο σε όλους μας άγχος των εξετάσεων

  1. Εντόπισε  την πηγή του άγχους σου που είναι συνήθως ο φόβος αποτυχίας και ο φόβος ότι μπορεί να απογοητεύσεις την οικογένειά και τους φίλους σου. Η οικογένειά και οι πραγματικοί φίλοι σου θα είναι κοντά σου, όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα των εξετάσεων.
  2. Αντικατέστησε τις αρνητικές σου σκέψεις με θετικές.
  3. Βρες τα αδύνατα και τα δυνατά σου σημεία και προσπάθησε να μειώσεις τα πρώτα και να ενισχύσεις τα δεύτερα.
  4. Βρες τρόπους να μετατρέψεις το άγχος σε κινητήρια δύναμη. Ο «εχθρός» να γίνει «σύμμαχος» με οργάνωση του χρόνου σου σε καθημερινή βάση και σωστό καταμερισμό του μέσα στην ημέρα.
  5. Προγραμματίστε τις ώρες που διαθέτεις για καθαρή μελέτη, με επίλυση αποριών, κάλυψη της ύλης και προγραμματισμό επαναλήψεων.
  6. Φρόντισε να υπάρχει ενδιάμεσος χρόνος για ευχάριστες δραστηριότητες, επικοινωνία με φίλους, με άτομα εμπιστοσύνης με τα οποία μοιράζεσαι τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου.
  7. Προγραμμάτισε τον απαραίτητο χρόνο που χρειάζεσαι για  ξεκούραση, χαλάρωση και επαρκή ύπνο.
  8. Ακολούθησε πρόγραμμα σωστής διατροφής, ενυδάτωσης  και φυσικής άσκησης, όπως και επαφή με τη φύση.
  9. Δοκίμασε τη μέθοδο της διαφραγματικής αναπνοής και των τεχνικών χαλάρωσης.
  10.  Σε στιγμές ιδιαίτερης πίεσης, φρόντισε να ανακαλείς ευχάριστες καταστάσεις και μνήμες, προβάλλοντας παράλληλα θετικές προσδοκίες  και όνειρα για το μέλλον.
  11. Θυμήσου  πώς έχεις αντιμετωπίσει και άλλες δυσκολίες στο παρελθόν και τις ξεπέρασες με επιτυχία. Και ότι, θα αντιμετωπίσεις και άλλες εξετάσεις στο μέλλον.
  12. Βάλε στόχους που θα λειτουργούν ως κίνητρα για αποδοτικότερο αποτέλεσμα της ενέργειας που καταβάλεις.
  13. Φτιάξε το δικό σου μήνυμα, το όραμα, το όνειρο που θα σε εμπνέει και θα σου δίνει δύναμη και  ακολούθησέ το.
  14. Γνώρισε καλύτερα τον εαυτό σου και πίστεψε σε εσένα για να αντιμετωπίσεις τις αναμενόμενες προκλήσεις της ζωής που έχει επιτυχίες και αποτυχίες, χαρές και λύπες.
  15. Μην ξεχνάς ότι το μέλλον δεν έρχεται μόνο του αν δεν κάνεις κάτι και εσύ για αυτό.
  16. Να ξέρεις ότι, νικητής δεν είναι αυτός που κερδίζει αλλά αυτός που προσπαθεί.
  17. Στην τελευταία μέρα πριν τις εξετάσεις κλείσε το απόγευμα τα βιβλία, ξεκουράσου, κάνε θετικές σκέψεις, ξέχασε τις εξετάσεις βλέποντας μια ευχάριστη ταινία ή ότι άλλο σε ευχαριστεί, χαλάρωσε και πέσε νωρίς για ύπνο.
  18.  Να θυμάσαι ότι υπάρχουν και δεύτερες  ευκαιρίες σε όλες τις εξετάσεις. Και ότι και αυτό θα περάσει. Και ότι αύριο θα ξημερώσει μια άλλη μέρα.

Καλή σου επιτυχία